Tiếng Nhật kỹ thuật #06 — Từ chỉ hành động hiện trường: 締める・緩める・調整・確認・交換

Từ chỉ hành động hiện trường: 締める・緩める・調整・確認・交換

Ở nhà máy Nhật, danh từ cho bạn biết cái gì, nhưng động từ mới cho bạn biết phải làm gì. Nghe nhầm 締める (siết) thành 緩める (nới) là hỏng chi tiết hoặc gây tai nạn. Bài này gom 20 động từ thao tác hay gặp nhất trên phiếu công đoạn (作業票) và lệnh miệng của tổ trưởng — học nguyên cụm để làm đúng ngay.

Bảng động từ thao tác cốt lõi

Đọc theo cột かな (cách đọc thuần) để nói được, nhớ Kanji để đọc phiếu. Học luôn câu ví dụ bên phải.

Nghĩa (VN)	Kanji	かな	Romaji	Ví dụ hiện trường
Siết	締める	しめる	shimeru	ボルトを締める (siết bu lông)
Nới	緩める	ゆるめる	yurumeru	ナットを緩める (nới đai ốc)
Điều chỉnh	調整する	ちょうせい	chōsei suru	圧力を調整する (điều chỉnh áp suất)
Xác nhận	確認する	かくにん	kakunin suru	数値を確認する (xác nhận thông số)
Thay thế	交換する	こうかん	kōkan suru	フィルターを交換する (thay bộ lọc)
Kiểm tra định kỳ	点検する	てんけん	tenken suru	設備を点検する (kiểm tra thiết bị)
Bấm / đẩy	押す	おす	osu	ボタンを押す (bấm nút)
Kéo	引く	ひく	hiku	レバーを引く (kéo cần)
Xoay / vặn	回す	まわす	mawasu	ハンドルを回す (vặn tay quay)
Tháo ra	外す	はずす	hazusu	カバーを外す (tháo nắp)
Lắp vào	取り付ける	とりつける	toritsukeru	センサーを取り付ける (lắp cảm biến)
Dừng	止める	とめる	tomeru	機械を止める (dừng máy)
Khởi động	起動する	きどう	kidō suru	ポンプを起動する (khởi động bơm)
Vệ sinh	清掃する	せいそう	seisō suru	現場を清掃する (vệ sinh hiện trường)
Ghi / điền	記入する	きにゅう	kinyū suru	日報に記入する (điền nhật báo)
Đo	測定する	そくてい	sokutei suru	寸法を測定する (đo kích thước)
Lắp ráp	組み立てる	くみたてる	kumitateru	部品を組み立てる (lắp ráp chi tiết)
Tháo rời	分解する	ぶんかい	bunkai suru	ユニットを分解する (tháo rời cụm)
Cấp / nạp	供給する	きょうきゅう	kyōkyū suru	材料を供給する (cấp vật liệu)
Cắt (nguồn)	切る	きる	kiru	電源を切る (ngắt điện)

Hầu hết đi với trợ từ を: [danh từ] を [động từ]. Nhớ khung này là ghép được vô số câu.

Ba đuôi phải nhận ra ngay — tín hiệu an toàn

Gốc kanji cho hành động; đuôi cho ngữ cảnh: yêu cầu, cấm, hay đã xong.

Đuôi	Nghĩa	Ví dụ	Bạn phải
〜てください	Hãy làm (yêu cầu lịch sự)	確認してください	Làm theo
〜ないでください	Đừng làm (cấm — an toàn)	触らないでください	Dừng lại, không làm
〜ました / 〜ています	Đã xong / đang diễn ra	交換しました / 運転しています	Ghi nhận trạng thái

Minh hoạ các động từ thao tác hiện trường: siết, nới, điều chỉnh, xác nhận và thay thế.

Mẫu câu hiện trường — học theo tình huống

① Được yêu cầu thao tác

ボルトを締めてください。 — Boruto o shimete kudasai. — Hãy siết bu lông.
フィルターを交換してください。 — Firutā o kōkan shite kudasai. — Hãy thay bộ lọc.
スイッチを押す前に、確認してください。 — Suitchi o osu mae ni, kakunin shite kudasai. — Trước khi bấm công tắc, hãy xác nhận.

② Bị cấm — tín hiệu an toàn

カバーを外さないでください。 — Kabā o hazusanaide kudasai. — Đừng tháo nắp.
電源を切らないでください。 — Dengen o kiranaide kudasai. — Đừng ngắt điện.
運転中は触らないでください。 — Untenchū wa sawaranaide kudasai. — Đang chạy, đừng chạm vào.

③ Báo cáo đã xong

点検が終わりました。 — Tenken ga owarimashita. — Đã kiểm tra xong.
部品を交換しました。 — Buhin o kōkan shimashita. — Đã thay linh kiện.
現在、測定しています。 — Genzai, sokutei shite imasu. — Hiện đang đo.

Tự động từ ≠ Tha động từ — nói sai là báo cáo sai

Tiếng Nhật phân biệt "tự nó xảy ra" (自動詞, đi với が) và "người làm cho xảy ra" (他動詞, đi với を). Cùng nghĩa "dừng" nhưng báo cáo khác hẳn.

Tự động từ — が	Tha động từ — を	Nghĩa
止まる (tomaru) máy tự dừng	止める (tomeru) tôi dừng máy	dừng
動く (ugoku) máy chạy được	動かす (ugokasu) tôi cho chạy	chuyển động
開く (aku) cửa mở ra	開ける (akeru) tôi mở	mở
閉まる (shimaru) cửa đóng	閉める (shimeru) tôi đóng	đóng
付く (tsuku) đèn sáng	付ける (tsukeru) tôi bật	bật

モーターが止まりました (tự dừng → báo sự cố) ≠ モーターを止めました (tôi chủ động dừng → báo hành động). Tổ trưởng phản ứng rất khác nhau. Mẹo: nghe thấy が = tự xảy ra, nghe を = có người làm.

Bốn mức "ra lệnh" — đọc đúng ai đang nói, khẩn hay không

Dạng	Ví dụ	Sắc thái	Nghe khi
〜てください	確認してください	Lịch sự chuẩn	Phiếu, tổ trưởng dặn
〜て (rút gọn)	確認して	Nhanh, thân	Đồng nghiệp, lúc gấp
〜なさい	確認しなさい	Bề trên nhắc	Đào tạo, nhắc lỗi
〜てはいけない	触ってはいけない	Cấm tuyệt đối	Quy tắc an toàn

Khi khẩn cấp, người Nhật hô dạng ngắn nhất — phải phản xạ theo gốc động từ ngay: 止めて！ (dừng lại!), 離れて！ (tránh ra!), 押さないで！ (đừng bấm!).

Lỗi hay gặp

Nhầm	Vì sao nguy hiểm
締める (siết) ↔ 緩める (nới)	Cặp ngược nghĩa, làm sai là hỏng / tai nạn. Mẹo: cả hai có bộ 糸, nhưng 緩 mang nghĩa "lỏng, chậm"
Bỏ đuôi 〜ないで (đừng)	Chỉ nghe gốc 触る mà bỏ 触らないで → làm ngược lệnh an toàn
調整 (điều chỉnh) = 修理 (sửa)	Điều chỉnh là canh đúng; sửa là khắc phục hỏng. Báo nhầm → hiểu sai tình trạng máy
確認 (xác nhận) = 点検 (kiểm tra)	確認 là ngó nhanh tại chỗ; 点検 là quy trình định kỳ có ghi chép

Nghe là làm — tự kiểm

Đọc câu tiếng Nhật, tự trả lời bạn sẽ làm gì. Đáp án ở dưới.

バルブを閉めてください。
カバーを外さないでください。
モーターが止まりました。
圧力を調整してください。
電源を切って、点検してください。

Đóng van (閉める = đóng).
Không tháo nắp — lệnh cấm an toàn.
Báo cáo: động cơ tự dừng (が) → có thể là sự cố, cần kiểm tra nguyên nhân.
Điều chỉnh áp suất cho đúng.
Ngắt điện, rồi kiểm tra định kỳ (chuỗi 2 thao tác 〜て nối tiếp).

</details>

Ghi nhớ nhanh

Khung câu: [danh từ] を [động từ] — nhớ を là ghép được cả trăm câu.
Ba đuôi cốt lõi: 〜てください (hãy làm) · 〜ないでください (đừng — an toàn) · 〜ました (đã xong).
Cặp đối nghĩa: 締める↔緩める, 押す↔引く, 取り付ける↔外す — học theo cặp để khỏi nhầm.
が ≠ を: 止まる (tự dừng, が) khác 止める (tôi dừng, を) khi báo cáo.
Khẩn cấp: nghe dạng ngắn (止めて！離れて！) là phản xạ ngay theo gốc động từ.

Có bản vẽ, 仕様書 (spec) hay tài liệu kỹ thuật tiếng Nhật cần xử lý — không chỉ để hiểu, mà để ra sản phẩm? Tự đọc là kỹ năng tốt; nhưng khi cần xong nhanh hoặc khối lượng lớn, MINATA nhận đọc–bóc tách bản vẽ/spec Nhật, thiết kế và gia công theo đúng chuẩn Nhật. Xem dịch vụ kỹ thuật MINATA và dự án đã thực hiện.

Học tiếp trong chuỗi Tiếng Nhật Kỹ thuật: mẫu câu hỏi lại khi không hiểu · 100 kanji hiện trường · thuật ngữ 保全 (bảo trì).

Xem tất cả bài viết kỹ thuật MINATA